ranh khôn

Đứa trẻ đó tỏ ra ranh khôn khi luôn tìm cách lấy phần hơn.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Khôn ngoan một cách láu lỉnh, tinh ranh: Chỉ sự khôn ngoan, lanh lợi nhưng thường mang hàm ý tiêu cực, thiếu sự chân thật, thường dùng để lợi dụng hoặc lừa dối người khác.
   • Mánh khóe, xảo quyệt: Có khả năng dùng mưu mẹo, thủ đoạn nhỏ để đạt được mục đích cho bản thân.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Đứa trẻ đó tỏ ra ranh khôn khi luôn tìm cách lấy phần hơn. (Đứa trẻ đó tỏ ra tinh ranh khi luôn tìm cách lấy phần lợi về mình.)
  • Anh ta có vẻ ngoài thật thà nhưng thực chất rất ranh khôn trong chuyện làm ăn. (Anh ta có vẻ ngoài thật thà nhưng thực chất rất xảo quyệt trong chuyện kinh doanh.)
  • Cô ấy dùng những lời nói ranh khôn để thuyết phục mọi người. (Cô ấy dùng những lời nói mánh khóe để thuyết phục mọi người.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tỏ ra ranh khôn": thể hiện sự tinh ranh, khôn vặt ra bên ngoài.

  • Nó tỏ ra ranh khôn khi biết nịnh bợ người có quyền. (Nó thể hiện sự khôn vặt khi biết nịnh bợ người có quyền thế.)

• "cái khôn ranh": (danh từ hóa) chỉ bản chất, hành động mang tính toán vặt, láu lỉnh.

  • Cái khôn ranh của hắn sớm muộn cũng bị người đời nhìn thấu. (Sự xảo quyệt vặt của hắn sớm muộn cũng bị mọi người nhìn thấu.)

Biến thể và từ gần giống

• Khôn ranh (tính từ): Có nghĩa tương tự, thường dùng thay thế cho "ranh khôn".

  • Đừng có khôn ranh với tôi. (Đừng có tinh ranh, mánh khóe với tôi.)

• Ranh mãnh (tính từ): Tinh khôn, nhanh trí, có thể mang sắc thái trung tính hoặc hơi tiêu cực.

  • Con mèo tỏ ra ranh mãnh khi rình bắt chuột. (Con mèo tỏ ra tinh nhanh khi rình bắt chuột.)

• Láu lỉnh (tính từ): Nhanh trí, tinh ranh, thường dùng cho ánh mắt, vẻ mặt.

  • Cậu bé có đôi mắt láu lỉnh. (Cậu bé có đôi mắt tinh ranh.)

Từ đồng nghĩa

• Xảo quyệt: Gian xảo, dùng thủ đoạn.
• Mánh khóe: Dùng thủ đoạn, mưu mẹo nhỏ.
• Khôn vặt: Khôn ngoan trong những việc nhỏ nhặt, tầm thường.

Từ trái nghĩa

• Thật thà: Ngay thẳng, không gian dối.
• Chân chất: Mộc mạc, giản dị, không tính toán.
• Ngây thơ: Trong sáng, chưa biết đến sự gian dối.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Khôn nhà dại chợ: Ở nhà thì khôn ngoan, ra ngoài thì vụng về; đôi khi dùng để chê sự khôn ranh chỉ thể hiện trong phạm vi nhỏ.
• Khôn ba năm dại một giờ: Dù thường khôn ngoan nhưng cũng có lúc mắc sai lầm; nhắc nhở người ranh khôn không nên chủ quan.